سروده هایی از بنی اندرسن سروده سرای دانمارکی برگردان: گیتی نوین To digte af Benny Andersen

بنی اندرسن  در این روزگار پرآوازه ترین سروده سرای دانمارکی است. هرچند که در آمریکا و کانادا تا اندازه ی زیادی ناشناخته مانده است. او سروده سرایی فرزانه است که سروده هایش  در چگونگیی  گسترده از اندیشوری تا سرشار از نودش و احساس فراگیرست. یکی از ویژگی های سروده های او پیچیدگی  نودشهای گوناگون و گاه ناهماهنگ درجوششی ژرف است که  خواننده را وادار به درگیری مینماید.  

بنی اندرسن در 1929 درکپنهاگ زاده شد  و نخستین دفتر سروده های خود را در 1960 به چاپ رسانید،  دفتری که بیدرنگ نام اورا در ادبیات دانمارک  استواری داد.  او همچنین نگارنده ی یک داستان بلند ، چندین  داستان  کوتاه ، کتابهای کودکان، فیلمنامه ها ؛ نمایشنامه های تلویزیونی و مقاله هاست . "چرا که نه شاید اگر" یکی از سروده های ژرف اوست که دریافت آن در ابعادی گوناگون نیاز به تعمقی اندیشورانه  را ایجاب می نماید. 

    

چرا نه که شاید اگر

واینک چرا نه  که  شاید اگر

 همچون داستان  جناییی رازآلود

که سوی تبه کار درنخست  پیدا نیست

           که بیشترین سوء ظن  به سوئی است

           که هیچ کس به آن نمی اندیشد 

           و با این همه، پس از افشای  راز، به بس روشن می نماید که تنها اوبود                            که می توانست چنان کند که کرد  
  

              

                         چه می بود  که شاید اگرسردَمداران   تنها

                         در خیال  خود و همه دیگران

                         سردَمدار می بودند.  

           چرا نه که شاید اگر "ماهی بزرگ" 

            در پایان ماجرا تنها کِرمَکی بود 

            برسرِقلاب ماهیگیری برای گرفتن ماهیی کوچک؟ 

واینک چرا نه که شاید

همه آنجاها  که نشانه های جرم نشان می کنند از

کارتلهای اسلحه،  سندیکاهای مواد مخدر

          

      شرکت های چند ملیتی،

      بانک های  گوناگون، و دولتها

      کِ جی بی و سیا

              مافیا

              مهاجرین و نازیهای نو

              سازمانهای تروریستی

     لُژهای مخفی

    رمزهای آنچنانی و اینچنینی

    و دیگر و دیگر

  

همه تُندنگاه هایی  گمراه کننده بودند

از بیرون  به سَرَکِ  نمایانِ

کوه یخی  در اندازه هایِ نا آشکار

      گرچه این آنها را از جرم همدستی تبرئه نمی کند.

      ولی  چرا نه که شاید اگر

      این همچون یک داستان جناییٍ راستین می بود 

         

                که سَردَمدارانِ آشکار تنها

                سَردَمدارانِ بدلیِ  شبکه یِ گسترده یی

               از سَردَمدارانِ  راستین بودند؟

واینک چرانه که شاید اگر چنین پیدا شود که

سَردَمدارانِ راستین خود به ستم زده ها  می مانند  

وهمچون ستم زده ها آزار دیده اند

         

         وینک چرانه که شاید اگرسَردَمداران خود ستم زده ها بودند

         کارگران درستکار و بیکاران

         آموزگاران هوشمند

                 پژوهشگران نیک اندیش

                 کدبانوانِ نگران

                 راننده هایِ  سرخوش باری ها

        

        کشتگران سخت کوش

        کارکنان کارخانه ها و اداره ها

        دریانوردان اقیانوسها

مردمان در معدنها و بیمارستانها

مردمانی که به هیچ کس  هرگز

آزار روا نمی دارند.

        وینک چرانه که شاید اگر این سویِ تبه کار 

        مردمانی کاملا ٌ معمولی بودند

        که هیچ گناهی نکرده اند. 

                   که نمی توانند به هیچگونه جبران کنند

                   برای نمون، مردمانی

                   مانند من  و تو

    

      وینک چرانه که شاید اگر 

      همچون پایان داستانی جنایی  

     رازمان آشکار شود

واکنش ما چه خواهد بود

و چگونه کیفر خواهیم گرفت

برای آنچه که نکرده ایم

       و چگونه بخشوده خواهیم شد

      زیرا که نمی دانستیم که داریم چه می کنیم 

      هنگامیکه حتی هیچ نکرده بودیم

            به هر روی این

            یک داستان جنایی راستین نیست

           زیرا که چه کسی هرگز

به رازمان پی خواهد برد؟

  

---------

Hvad nu hvis

Hvad nu hvis det var
som i en rigtig krimi
at den skyldige ikke skulle søges

hvor den stærkeste mistanke faldt
men et sted som ingen havde tænkte på
og alligevel indlysende for bagkloge

Hvad nu hivs bagmændene
bare var bagmænd i egen
og alle andres indbildning

Hvad nu hvis “de store fisk”
når det kom til sykket kun var
småfisk, skidtfisk, agn?

Hvad nu hvis de punkter
som alle peger hen imod
våbentruster narkosyndikater

multinationale selskaber
diverse banker og regeringer
KGB CIA

Mafiaen
eksil- og nynazister
terrororganisationer

hemmelige loger
krypto-dit og dat
etcetera etcetera

kun var små vildledende glimt
fra ydersiden af den synlige top
af et isbjerg af ukendte dimensioner

Det ville ikke fritage dem for medskyld
men hvad nu hvis det var
som i en rigtig krimi

at de oplagte bagmænd kun var
stråmænd for et vidtforgrenet
net af virkelige bagmænd?

Hvad nu hvis de egentlige bagmænd
viste sig at ligne ofrene
følte sig som ofre

Hvad nu hvis bagmændene var ofrene
hæderlige arbejdere og arbejdsløse
fornuftige skolelærere

samvittighedsfulde forskere
bekymrede husmødre
gemytlige lastbilchauffører

hårdarbejdende landmænd
folk på fabrikker og kontorer
folk på søen

folk i miner eller syghuse
folk der aldrig ville gøre
nogen noget ondt

Hvad nu hvis de skyldige
var ganske almindelige mennesker
som ikke har gjort noget

som ikke kan gøre for det
som for eksempel folk
som dig og mig

Hvad nu hvis det var
som i en rigtig krimi
og til sidst blev opdaget

hvordan ville vi reagere
og hvordan skulle vi straffes
for noget vi ikke har gjort

og hvordan skulle vi få tilgivelse
fordi vi ikke vidste hvad vi gjorde
når vi end ikke har gjort det

Det er nok alligevel
ikke en rigtig krimi
for hvem ville nogensinde

opdage os?

مکانی در اروپا

خاموشی با آواهای کوچک به هم بافته شده است

بادی در میان شاخه ها

پرنده یی در فرازها

قطاری دردوردست

ویاکه موجهای دریا

آواهایی کوچک به اندازه ی

آهی ازسینه

رختهای شسته از روی طناب جمع شده اند

زن با گیره ی رخت میان لب هایش

گویی که می خواهد چیزی بگوید

اما به درون خانه می رود

تا کسی  باشد برای  شنیدنش. 

تک هواپیمایی بر فرازها

زوزه ی سگ ها

وبا اندکی شکیب 

دیریا زود می توان صدای خنده یی را شنید

آواهای کودکانی چند

وشاید که یکی از آنها سر به آوازدهد

که دراینجا چیزی طبیعی ست.

اما به ندرت صدای شیون

ونه صدای صفیر گلوله

یا انفجارهای نارنجک

که از کجا می توانند بیایند؟!

  

کودکان به بازیند

و به هر دوسو نگاه می کنند 

پیش از انکه به آن سوی خیابان بروند

بوی غذا از خانه ها پخش است

مردی سوار دوچرخه می اید  

و مردی دیگر ماشینی کوچکش را می راند

ماشین بیپ بیپ  می کند

و دوچرخه  دلینگ دلینگ 

 راننده سیگاری به لب دارد

اما دوچرخه سوار سیگار نمی کشد

آنها به یکدگر سری تکان می دهند

و به راهشان ادامه می دهند.

گلوله یی به هیچکدام شان نمی خورد.

از کجا حتی ممکن است گلوله یی بیاید.

مردمان می توانند مخالفت کنند

به فریاد کشیدن بپردازند.

و گه گاه حتی مشت ولگدی هم نثار کنند.

اما حالا وقتش رسیده که برای شام به خانه رفت. 

  

و خاموشی با تاریکی در هم می آمیزد

با آوایی ژرفتر و غنی تر

مگر به جز صدای  خش خشی  پرداخته شده

شاید  صدای بالهای حشره یی

و یا صدای پاهایی روی سنگ ریزه ها

و یاکه کهکشانی

که به آرامی درخود می لرزد

دمی چند  نمی گذرد پیش از آنکه در یابی

که آیا آوایی که می شنوی 

زمزمه ی موجهای  دریایی است در دور دست 

و یا که  موجهایی در دریای کوچک دلت

که به کرانه های روانت می کوبند. 

شاید که  آرامشی اینچنین در بوسنیا  نیز  روزگاری بود

Et sted i Europa

Stilhed vævet sammen af små lyde
vind gennem grene
en fjern fugl
et afsides tog
eller havet
små lyde på størrelse
med lettede suk

Vasketøjet tages ned fra snoren
kvinden med tøjklemmer mellem læberne
har nok lyst til at sige noget
men går ind i sit hus
for at have nogen at sige det til

En enkelt flyvemaskine højt oppe
hundeglam
og med en smule tålmodighed
får man før eller senere en latter at høre
et par børnestemme
måske en der bryder ud i sang
det ville forekomme naturligt her

Men sjældent skrig
ikke skudsalver
eller granateksplosioner
hvor skulle de komme fra

Børn leger
og ser sig for til begge sider
før de går over vejen
der dufter af madlavning fra husene
en mand kommer kørende på cykel
en anden mand kommer kørende i en lille bil
dyt dyt siger bilen
ding ding siger cyklen
bilisten har en cigar i munden
det har cyklisten ikke
de nikker til hinanden
og kører videre hver sin vej
ingen af dem bliver ramt af skud
hvor skulle de skud dog komme fra

Folk kan blive uenige
begynde at råbe op
indimellem vanker der sikkert et par flade
men lige nu vil man hjem til aftensmaden

Og stilheden blandes med mørket
en dybere mættere tone
borthørt fra en sirlig knitren
måske fra et insekt
eller trin i grus
eller et stjernebillede
der skutter sig lidt
Inden længe ved man ikke
om den smule man hører
er den svage lyd fra havet langt borte
eller ens eget mindre indre hav
der slår mod tindingens kyst

Så fredfyldt har der sikkert også været
i Bosnien engang.

سروده هایی از اولاف دوهاگ -- سروده سرای نروژی

جاده ی تو 

هیچکس جاده یی را  

که تو می باید    به ناگهان   از آن

بسوی رسیدن گاهی ناشناخته

 برگیری  نشانی نگذاشته است .

 این جاده  ی توست.

تنها تویی کین راه بر خواهی گرفت. وزآن 

هیچ راه برگشتنی نیست.

و تو نیز جاده ات  را نشانی نگذاشتی  

هیهات

و باد ردپای تو خواهد زدود 

بر بلندی ها ی متروک

-- برگردان گیتی نوین

 ”Din veg” 
av Olav H Hauge

Ingen har varda den vegen
du skal gå
ut i det ukjende,
ut i det blå.

Dette er din veg.
Berre du
skal gå han. Og det er
uråd å snu.

Og ikkje vardar du vegen,
du hell.
Og vinden stryk ut ditt far
i aude fjell.

اینست    رؤیا .

این رویایی پنهانی است. 

که  چیزی شگرف روی  خواهد داد.

که می باید روی دهد-

که زمان گشوده خواهد شد

که دل  گشوده  خواهد شد

که درها  می باید گشوده شوند

که کوهسار می باید گشوده شود

که چشمه خواهد جوشید-

که رویا گشوده  خواهدشد،

که در قدم زدنی به هنگام  پگاه  ،

به بندری برسیم که نمی دانستیم  در آنجاست. 

DET ER DEN DRAUMEN

Det er den draumen me ber på
at noko vedunderleg skal skje,
at det må skje —
at tidi skal opna seg
at hjarta skal opna seg
at dører skal opna seg
at berget skal opna seg
at kjeldor skal springa —
at draumen skal opna seg,
at me ei morgonstund skal glida
inn på ein våg me ikkje har visst um.